Các bệnh lây qua đường tình dục và cách phòng tránh

Bệnh lây qua đường tình dục là nhóm bệnh xuất hiện khi có quan hệ tình dục qua đường âm đạo, hậu môn hoặc bằng miệng. Nguyên nhân gây bệnh thường do vi khuẩn, virus hay ký sinh trùng mang mầm bệnh có thể lây lan từ người này sang người khác qua tinh dịch, dịch âm đạo hoặc các dịch tiết khác của cơ thể.

Một số bệnh lây qua đường tình dục thường gặp

Theo số liệu mới nhất từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi ngày trên toàn cầu có hơn 1 triệu ca mắc mới các bệnh lây qua đường tình dục. Một số bệnh thường gặp có thể kể đến như:

Bệnh lậu

Bệnh lậu gây ra bởi vi khuẩn Neisseria gonorrhoeae. Con đường lây nhiễm chủ yếu là qua quan hệ tình dục không an toàn bằng đường sinh dục, hậu môn hoặc đường miệng. Thời gian ủ bệnh thường khá ngắn, chỉ từ 2 – 7 ngày.

Bệnh có thể gặp ở cả nam và nữ, nhưng tỷ lệ mắc ở nam giới thường cao hơn. Ở nam giới, dấu hiệu điển hình khi mắc lậu là chảy mủ ở dương vật, đi tiểu buốt, đau rát ở đầu dương vật hoặc đau vùng tinh hoàn.

Đọc thêm: Chuẩn bị đồ, vật dụng đi sinh cho mẹ và bé

Chlamydia

Chlamydia là bệnh do vi khuẩn Chlamydia trachomatis gây ra, có thể lây nhiễm ở cả nam và nữ. Điểm đáng chú ý là bệnh thường không có triệu chứng rõ ràng, vì vậy người mắc có thể không nhận ra nhưng vẫn có khả năng truyền bệnh cho người khác. Để chẩn đoán, bác sĩ thường chỉ định xét nghiệm nước tiểu hoặc lấy mẫu dịch tiết niệu đạo. Khi phát hiện dương tính, người bệnh sẽ được điều trị bằng thuốc kháng sinh theo đúng chỉ định của bác sĩ.

Đọc thêm: Trầm cảm sau sinh: Nguyên nhân, dấu hiệu, phòng ngừa

Sùi mào gà

Sùi mào gà là một trong những bệnh lây qua đường tình dục khá phổ biến, do virus Human Papillomavirus (HPV) gây ra. Bệnh có thể gặp ở cả nam và nữ, nhưng nữ giới thường dễ mắc hơn vì môi trường âm đạo thuận lợi cho virus phát triển. Hiện nay, sùi mào gà chưa có thuốc đặc trị, vì vậy người bệnh có thể phải chung sống với bệnh suốt đời. Đáng lo ngại hơn, nếu không được phát hiện và kiểm soát kịp thời, bệnh còn có thể dẫn đến những biến chứng nguy hiểm như ung thư cổ tử cung ở nữ hoặc ung thư dương vật ở nam.

Đọc thêm: Kinh nghiệm mẹ bầu cần chuẩn bị trước khi sinh con

Giang mai

Giang mai (tên khoa học là Syphilis) là một bệnh lây truyền qua đường tình dục do xoắn khuẩn Treponema pallidum gây ra. Các triệu chứng của bệnh thường dễ nhầm lẫn với những bệnh da liễu thông thường, chủ yếu xuất hiện ở thân mình, lòng bàn tay và lòng bàn chân.

Bệnh diễn tiến qua nhiều giai đoạn với những biểu hiện khác nhau:

• Giai đoạn 1: Xuất hiện vết loét ở bộ phận sinh dục, đôi khi kèm theo nổi hạch ở bẹn. Do vết loét không gây đau nên nhiều người thường chủ quan.
• Giai đoạn 2: Người bệnh nổi ban ở thân mình, lòng bàn tay, lòng bàn chân và có thể xuất hiện u sùi quanh hậu môn. Ở giai đoạn này, triệu chứng vẫn chưa gây đau đớn rõ rệt.
• Giai đoạn 3: Vi khuẩn giang mai lan rộng và gây tổn thương nghiêm trọng đến nhiều cơ quan trong cơ thể như da, xương, tim và hệ thần kinh.

Như vậy, giang mai là căn bệnh nguy hiểm, tiến triển âm thầm và dễ bị bỏ qua ở giai đoạn đầu, nếu không phát hiện và điều trị kịp thời có thể dẫn đến những hậu quả nặng nề.

Herpes sinh dục

Mụn rộp sinh dục là một bệnh lây qua đường tình dục do virus Herpes simplex (HSV) gây ra, trong đó type 2 thường gặp hơn type 1. Bệnh thường biểu hiện bằng các mụn nước nhỏ mọc thành chùm ở bộ phận sinh dục, đôi khi kèm theo nổi hạch.

Tuy nhiên, nhiều trường hợp lại không có triệu chứng rõ rệt, chỉ phát hiện khi bệnh bùng phát. Các đợt bùng phát có thể tái diễn nhiều lần, đặc biệt trong năm đầu tiên sau khi nhiễm. Virus Herpes sau khi xâm nhập sẽ tồn tại trong cơ thể suốt đời và không thể loại bỏ hoàn toàn.

Viêm gan B

Virus viêm gan B là tác nhân gây bệnh ở gan, nhưng con đường lây truyền chủ yếu lại qua máu và dịch sinh dục. Đây là loại virus có tốc độ lây lan rất nhanh. Người mới nhiễm thường khó nhận biết vì bệnh không có biểu hiện rõ ràng. Một số dấu hiệu có thể xuất hiện là vàng da, mệt mỏi, chán ăn,…

Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể tiến triển thành xơ gan hoặc ung thư gan. Hiện nay, y học vẫn chưa có thuốc chữa khỏi hoàn toàn viêm gan B, các phương pháp điều trị chủ yếu chỉ giúp ức chế sự hoạt động của virus.

Cách phòng bệnh lây truyền qua đường tình dục

Bạn có thể phòng ngừa các bệnh lây truyền qua đường tình dục để giảm nguy cơ mắc bệnh. Một trong những cách hiệu quả nhất là chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa ngay từ đầu.

Sử dụng các biện pháp bảo vệ để tránh mắc bệnh lây qua đường tình dục

Sử dụng bao cao su hoặc các biện pháp bảo vệ an toàn khác là cách hiệu quả để giảm đáng kể nguy cơ lây nhiễm các bệnh qua đường tình dục. Nếu bạn bị dị ứng với bao cao su latex làm từ mủ cao su, vẫn có nhiều lựa chọn thay thế như bao cao su từ cao su tổng hợp hoặc bao cao su da cừu. Tuy nhiên, các loại này có thể dễ rách hơn so với bao cao su latex. Dù vậy, bao cao su vẫn được xem là biện pháp phổ biến, đơn giản và hữu hiệu nhất để bảo vệ bản thân trước các bệnh lây truyền qua đường tình dục.

Xét nghiệm trước khi quan hệ

Xét nghiệm trước khi quan hệ thường được khuyến nghị cho các cặp đôi (nhất là khi chuẩn bị kết hôn, sống chung hoặc bắt đầu quan hệ không dùng biện pháp bảo vệ). Mục đích chính là bảo vệ sức khỏe sinh sản, phòng ngừa lây truyền bệnh và đảm bảo an toàn cho cả hai.

Các xét nghiệm nên làm trước khi quan hệ gồm có:

1. Xét nghiệm các bệnh lây qua đường tình dục (STDs/STIs):

• HIV
• Giang mai (Syphilis)
• Viêm gan B, viêm gan C
• Lậu (Gonorrhea)
• Chlamydia
• HPV (virus gây u nhú, có thể gây ung thư cổ tử cung)

2. Xét nghiệm sức khỏe sinh sản:

• Phụ nữ: Soi tươi dịch âm đạo, xét nghiệm Pap smear (tầm soát ung thư cổ tử cung), kiểm tra nội tiết nếu cần.
• Nam giới: kiểm tra tinh dịch đồ (nếu có kế hoạch sinh con).

3. Xét nghiệm tổng quát khác (theo nhu cầu):

• Công thức máu, đường huyết, chức năng gan thận.
• Nhóm máu, yếu tố Rh (quan trọng khi có kế hoạch sinh con).

4. Lợi ích của xét nghiệm trước khi quan hệ

• Phát hiện sớm và điều trị kịp thời bệnh lây truyền qua đường tình dục.
• Tránh lây nhiễm chéo cho bạn tình.
• Bảo vệ sức khỏe sinh sản lâu dài.
• Tạo sự tin tưởng, an toàn và yên tâm hơn trong mối quan hệ.

Lời khuyên: Nên đi khám và xét nghiệm tại các bệnh viện lớn hoặc phòng khám uy tín (VD: Bệnh viện Da liễu, Bệnh viện Từ Dũ, Bệnh viện Hùng Vương, Vinmec, Hoàn Mỹ…).

Quan hệ tình dục một vợ một chồng

Quan hệ tình dục một vợ một chồng sẽ giảm thiểu nguy cơ mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Ngược lại, việc quan hệ với nhiều bạn tình sẽ làm tăng khả năng nhiễm các bệnh này hơn.

Giữ gìn vệ sinh vùng kín

Trước và sau khi quan hệ tình dục, bạn nên vệ sinh vùng kín sạch sẽ để bảo đảm an toàn và phòng ngừa các bệnh lây qua đường tình dục. Việc giữ vùng kín luôn sạch sẽ rất quan trọng, bởi nếu không vệ sinh hằng ngày, bạn sẽ dễ bị vi khuẩn và virus xâm nhập, gây ra nhiều vấn đề về sức khỏe.

Khám kiểm tra sức khỏe định kỳ

Nếu bạn đang trong độ tuổi sinh hoạt tình dục, việc kiểm tra sức khỏe định kỳ và xét nghiệm các bệnh lây qua đường tình dục là rất cần thiết. Thói quen này giúp bạn phòng ngừa nguy cơ lây nhiễm và phát hiện sớm các bệnh lý, từ đó có hướng điều trị kịp thời.

Nói chuyện với đối tác

Khi bắt đầu một mối quan hệ mới, bạn nên trò chuyện thẳng thắn với đối tác về lịch sử tình dục của mình, đồng thời chia sẻ nếu bạn đang mắc bất kỳ bệnh lây truyền qua đường tình dục nào. Bạn cũng có thể đề nghị họ làm điều tương tự. Sự cởi mở và trung thực trong trao đổi thể hiện sự tôn trọng, văn minh và cả hai giảm thiểu rủi ro lây nhiễm bệnh tình dục, từ đó xây dựng một mối quan hệ an toàn và tin tưởng hơn.

Giữ nguyên tắc sử dụng bao cao su khi quan hệ tình dục bằng miệng

Nhiều người thường nghĩ rằng quan hệ bằng miệng hay sử dụng các bộ phận khác ngoài cơ quan sinh dục sẽ ít có nguy cơ lây bệnh tình dục. Tuy nhiên, đây là một quan niệm sai lầm. Bạn vẫn có thể mắc phải những bệnh lây qua đường tình dục như chlamydia hay trichomonas ngay cả khi quan hệ bằng miệng. Để giảm thiểu rủi ro, hãy sử dụng bao cao su trong mọi hình thức quan hệ, kể cả quan hệ bằng miệng. Đồng thời, đừng quên giữ vệ sinh răng miệng sạch sẽ và kiểm tra sức khỏe răng miệng định kỳ để bảo vệ bản thân tốt hơn.

Không nên dùng chung các đồ dùng cá nhân

Bạn nên tránh sử dụng chung các vật dụng cá nhân như kim tiêm, đồ chơi tình dục hay bất kỳ đồ dùng riêng tư nào khác. Đây chính là một trong những con đường nhanh nhất làm lây truyền các bệnh qua đường tình dục.

Tiêm phòng các bệnh lây qua đường tình dục

Một số bệnh lây truyền qua đường tình dục hiện nay đã có vaccine dự phòng. Vì vậy, trước khi bước vào tuổi có quan hệ tình dục, bạn nên tiêm phòng các loại vaccine cần thiết như vaccine HPV và vaccine viêm gan B. Đặc biệt, vaccine HPV có thể giúp phòng tránh nguy cơ mắc các bệnh như mụn cóc sinh dục.

Ngoài việc tiêm vaccine, bạn cũng cần chú ý đến các dấu hiệu bất thường trên cơ thể như phát ban, lở loét… Nếu bạn hoặc đối tác xuất hiện bất kỳ triệu chứng nào, hãy nói “dừng” và tạm ngừng quan hệ tình dục để bảo vệ sức khỏe cho cả hai.

Điều gì làm cho các bệnh lây qua đường tình dục trở nên nguy hiểm?

Các bệnh lây truyền qua đường tình dục là vấn đề nhạy cảm và thường gây nhiều khó khăn cho người bệnh. Nhiều người dù có dấu hiệu bất thường vẫn ngại đi khám vì e ngại hoặc sợ bị kỳ thị.

Thực tế, một số bệnh lại rất khó chẩn đoán do triệu chứng mờ nhạt, thậm chí không có biểu hiện rõ ràng. Chỉ đến khi cơ thể có thay đổi đáng kể, người bệnh mới nhận ra thì có thể đã mắc bệnh trong thời gian dài. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể tiến triển nặng, gây đau đớn và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.

Theo TS. Ramesh: “Nhiều người cảm thấy ngại ngùng hoặc lúng túng khi nói về sức khỏe tình dục. Không ít trường hợp còn giấu bệnh, không điều trị vì lo sợ bị người khác đánh giá.”

Điều quan trọng cần nhớ là các bệnh lây qua đường tình dục có khả năng lây lan rất nhanh. Người mắc bệnh có thể vô tình truyền cho nhiều bạn tình khác. Nguy hiểm hơn, một số bệnh có thể tiến triển thành ung thư, đe dọa tính mạng. Vì vậy, mỗi người cần chủ động trang bị kiến thức và biết cách bảo vệ sức khỏe tình dục của mình trước những rủi ro khi quan hệ tình dục.