Kinh nghiệm mẹ bầu cần chuẩn bị trước khi sinh con

Bạn đã đi gần trọn hành trình thai kỳ và ngày dự sinh đang đến rất gần. Đây chính là lúc bạn nên bắt đầu lập danh sách những việc cần chuẩn bị để sẵn sàng chào đón con yêu. Khi mọi thứ đã được chuẩn bị chu đáo, bạn sẽ yên tâm hơn, quá trình vượt cạn trở nên nhẹ nhàng hơn, không còn bỡ ngỡ trong giai đoạn hậu sản và chăm sóc bé trong những tháng đầu đời.

Lập kế hoạch sinh con

Mỗi phụ nữ đều có một hành trình “vượt cạn” riêng, vì vậy kế hoạch sinh nở cũng không ai giống ai. Thực tế có thể không diễn ra đúng như dự định, nhưng bạn vẫn nên chuẩn bị trước trong đầu những việc quan trọng: sẽ sinh ở đâu, bác sĩ nào trực tiếp đỡ sinh, ai sẽ đồng hành và đưa mình đi sinh, cách chăm sóc bản thân và em bé sau khi chào đời… Việc trả lời rõ ràng những câu hỏi này sẽ giúp bạn chủ động hơn và không quá bỡ ngỡ khi thời khắc sinh nở thực sự đến.

Tham gia lớp học tiền sản

Nhiều cặp vợ chồng trẻ chưa nhận ra tầm quan trọng của việc tham gia lớp học tiền sản, trong khi đây lại là hành trang rất cần thiết. Thông qua các buổi học, mẹ bầu sẽ được hướng dẫn cách nhận biết dấu hiệu chuyển dạ, cách thở đúng khi sinh, khi nào cần nhập viện,… Không chỉ vậy, việc tham gia cùng chồng cũng rất quan trọng, bởi anh ấy sẽ học được cách chăm sóc vợ trong suốt thai kỳ, lúc sinh và cả giai đoạn sau sinh.

Khi đã được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng từ lớp học tiền sản, cả hai vợ chồng sẽ tự tin hơn, bớt lo lắng và sẵn sàng bước vào hành trình mới làm cha mẹ đầy ý nghĩa và thú vị.

Lựa chọn hình thức sinh

Nếu mẹ bầu được siêu âm, thăm khám và xét nghiệm đầy đủ trong suốt thai kỳ, bác sĩ có thể dự đoán bạn sẽ sinh thường hay sinh mổ. Thông thường, sinh thường qua đường âm đạo được xem là an toàn cho em bé. Tuy nhiên, trong một số trường hợp đặc biệt như chuyển dạ kéo dài, thai quá lớn so với tuổi thai…, việc sinh thường có thể gây ra biến chứng nhẹ như nhiễm trùng hoặc rách tầng sinh môn. Những biến chứng này thường có thể hồi phục sau vài tuần. Nếu rủi ro của sinh thường cao hơn lợi ích, bác sĩ sẽ khuyến nghị sinh mổ.

Trong trường hợp bạn mong muốn sinh thường nhưng thai ở vị trí không thuận lợi (ngôi mông) hoặc có những yếu tố nguy cơ khác, hãy tin tưởng và làm theo chỉ định của bác sĩ. Ngược lại, nếu bạn muốn sinh mổ khi tình trạng sức khỏe hoàn toàn có thể sinh thường, hãy để bác sĩ đánh giá và quyết định hình thức sinh phù hợp. Dù sinh thường hay sinh mổ, điều quan trọng nhất vẫn là đảm bảo sự an toàn và sức khỏe của cả mẹ và bé.

Kiểm soát cân nặng

Tăng cân quá nhiều trong thai kỳ có thể gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của cả mẹ và bé. Em bé có thể gặp tình trạng macrosomia (sinh ra với cân nặng lớn hơn mức trung bình), trong khi mẹ lại đối diện với nhiều nguy cơ như tăng huyết áp thai kỳ, đái tháo đường thai kỳ, chuyển dạ kéo dài, phải sinh mổ hoặc sinh sớm hơn dự kiến,… Không chỉ vậy, sau sinh mẹ còn dễ bị thừa cân, khó lấy lại vóc dáng ban đầu và có nguy cơ hình thành cục máu đông trong thời kỳ hậu sản.

Để bảo vệ sức khỏe, các chuyên gia đưa ra khuyến nghị về mức tăng cân phù hợp trong thai kỳ:

• Mẹ bầu thiếu cân (BMI < 18,5): nên tăng từ 13 – 18kg.
• Mẹ bầu cân nặng bình thường (BMI 18,5 – 22,9): nên tăng từ 11 – 16kg.
• Mẹ bầu thừa cân (BMI 23 – 29,9): chỉ nên tăng khoảng 7 – 11kg.
• Mẹ bầu béo phì (BMI > 30): chỉ nên tăng từ 5 – 9kg.

Tập thể dục nhẹ nhàng

Khi mang thai, bạn vẫn nên duy trì thói quen tập luyện để giữ thể lực, vì quá trình sinh nở sẽ tiêu tốn rất nhiều sức. Việc vận động nhẹ nhàng, đúng cách giúp giảm nguy cơ biến chứng trong thai kỳ cũng như trong lúc sinh nở, đồng thời giảm cảm giác khó chịu do thai nghén.

Tùy theo tuổi thai và thể trạng, bạn có thể lựa chọn những bộ môn an toàn như đi bộ, bơi lội, yoga hoặc khiêu vũ nhẹ nhàng. Hãy tránh các bài tập phải nằm ngửa, những động tác dễ gây té ngã hoặc các môn thể thao có nguy cơ chấn thương. Trong lúc tập luyện, nếu cảm thấy mệt hay hụt hơi, bạn nên nghỉ ngơi ngay và đừng quên uống đủ nước trước, trong và sau khi tập để cơ thể luôn được bổ sung năng lượng.

Đếm cử động thai

Cử động thai (thai máy) là những lần thai nhi đá, đạp hoặc xoay người mà mẹ có thể cảm nhận được trên thành bụng (không tính nấc cụt). Thông thường, bạn sẽ bắt đầu cảm nhận được những cử động đầu tiên của bé từ tuần thai 18 – 20.

Bên cạnh cảm giác hạnh phúc khi thấy bé yêu cử động, mẹ bầu cần theo dõi sự phát triển của thai nhi bằng cách đếm cử động thai. Đây là phương pháp chủ động và đơn giản nhất để cùng bác sĩ kiểm tra sức khỏe của bé.

Từ tuần thai thứ 28, bạn nên đếm cử động thai hằng ngày, vào cùng một thời điểm trong ngày, đặc biệt là khi bé đang thức (sau khi ăn no). Trong thời gian ngủ, bé thường ít hoặc không cử động, giấc ngủ kéo dài khoảng 40 – 90 phút. Khi đếm, mẹ có thể ngồi hoặc nằm nghiêng một bên và lưu ý như sau:

• Trong 1 giờ, thai nhi khỏe mạnh thường cử động ≥ 4 lần.
• Nếu < 4 lần/giờ, hãy đổi tư thế và tiếp tục đếm thêm 1 giờ nữa.
• Bình thường trong 2 giờ có ≥ 7 lần cử động. Nếu ít hơn, mẹ có thể thử lắc bụng nhẹ, thay đổi tư thế hoặc đi ăn rồi đếm lại.
• Nếu trong 4 giờ chỉ có ≤ 10 cử động, mẹ nên đi khám bác sĩ để kiểm tra sức khỏe của thai nhi.

Cân nhắc cho con bú mẹ hay bú bình

Ngoài việc theo dõi cử động thai, một vấn đề quan trọng khác là lựa chọn nuôi con bằng sữa mẹ hay sữa công thức. Đây là quyết định của riêng bạn, nhưng có thể tham khảo ý kiến của người thân hoặc những bà mẹ có kinh nghiệm. Nếu mẹ đủ sữa và sức khỏe tốt, không có lý do gì để không cho bé bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu và duy trì bú mẹ đến khi bé được 1 – 2 tuổi.

Nếu lo ngại việc thức đêm hoặc bận đi làm, mẹ có thể vắt sữa và nhờ chồng/người thân cho bé bú, miễn là đảm bảo bé vẫn nhận được nguồn sữa mẹ quý giá. Trong trường hợp sữa chưa về ngay (thường gặp ở mẹ sinh mổ), bạn cũng không nên quá lo lắng, vì sau sinh bé đã có sẵn lượng mỡ trắng để nuôi cơ thể trong vài ngày đầu. Lúc này, không cần vội cho bé dùng sữa công thức vì dễ khiến bé quen vị và bỏ bú mẹ.

Trường hợp sữa mẹ không đủ, mẹ có thể tìm hiểu thêm về các loại sữa công thức dành cho trẻ sơ sinh. Nếu bé không hợp sữa, có thể đổi loại khác, nhưng không nên thay đổi quá thường xuyên vì trẻ cần thời gian thích nghi.

Chuẩn bị tâm lý đi sinh

Chuyển dạ là một trải nghiệm đặc biệt đối với mỗi bà mẹ. Dù đầy đau đớn, nhưng đó cũng là khoảnh khắc khó quên trong hành trình làm mẹ. Quá trình này thường kéo dài từ 8 – 10 giờ, thậm chí có thể lâu hơn vài ngày, nên mẹ cần chuẩn bị cả về sức khỏe lẫn tinh thần để vượt qua. Việc giữ tâm lý vững vàng trước khi sinh không chỉ giúp mẹ bớt bỡ ngỡ khi đối diện cơn đau chuyển dạ, mà còn góp phần hạn chế nguy cơ trầm cảm sau sinh. Nếu có thể, bạn nên tham khảo kinh nghiệm từ những người đi trước để biết cách nhận diện cơn gò, cũng như học cách đối phó và vượt qua.

Ngoài ra, sau khi sinh, bạn sẽ bước vào giai đoạn mới với nhiều thay đổi. Việc chăm sóc em bé chiếm hầu hết thời gian và tâm trí, khiến cuộc sống vợ chồng cũng bị xáo trộn đáng kể. Nếu không chuẩn bị kỹ về mặt tâm lý, mẹ rất dễ rơi vào trạng thái căng thẳng hoặc trầm cảm sau sinh. Vì vậy, đừng ngại nhờ đến sự hỗ trợ của người thân trong những tháng đầu, để bạn có thêm sức lực và tinh thần thích nghi tốt hơn với vai trò làm mẹ.

Massage

Mang thai là một hành trình đặc biệt, trong đó cơ thể người mẹ phải trải qua nhiều thay đổi lớn, nhất là khi bước vào tam cá nguyệt cuối cùng. Lúc này, mẹ bầu thường cảm thấy nặng nề, mệt mỏi và hay bị đau nhức. Massage trước sinh có thể giúp mẹ giảm bớt những khó chịu này: làm dịu cơn đau, giảm căng cơ, hạn chế chuột rút và mang lại cảm giác thư giãn thoải mái. Không chỉ tốt cho mẹ, massage còn có lợi cho sự phát triển của thai nhi.

Tuy nhiên, mẹ bầu cần lựa chọn hình thức massage phù hợp, đặc biệt là khi massage vùng bụng. Hãy ưu tiên các liệu trình dành riêng cho phụ nữ mang thai và được thực hiện bởi chuyên viên có kinh nghiệm. Nếu trong quá trình massage xuất hiện các dấu hiệu bất thường như buồn nôn, chóng mặt hoặc khó chịu,… mẹ nên dừng ngay để đảm bảo an toàn.

Chuẩn bị đồ dùng trước sinh

Hầu hết các mẹ bầu đều rất háo hức khi được chuẩn bị đồ cho con yêu. Tuy nhiên, bạn chỉ nên mua vừa đủ, bởi em bé lớn lên rất nhanh, nếu sắm quá nhiều sẽ dễ gây lãng phí.

Trong túi đồ đi sinh, mẹ cần chuẩn bị những vật dụng thiết yếu như: tã giấy hoặc tã vải, áo sơ sinh, bình sữa, khăn sữa, bao tay, bao chân, chăn và khăn tắm… Khi bé đã về nhà, bạn nên trang bị thêm một số đồ dùng khác như nôi, chậu tắm, gel tắm chuyên dụng cho trẻ sơ sinh hay máy hút sữa,… để việc chăm sóc bé thuận tiện hơn.

Tập hít thở khi sinh

Thở đúng kỹ thuật trong lúc chuyển dạ có thể giúp bạn giữ bình tĩnh, kiểm soát cơn đau mà không cần quá phụ thuộc vào thuốc giảm đau. Khi biết cách hít thở, bạn sẽ giảm được căng thẳng, lo lắng và khiến quá trình sinh nở diễn ra suôn sẻ hơn.

Thời điểm lý tưởng để bắt đầu luyện tập là khoảng 8 tuần trước ngày dự sinh. Bạn có thể chọn phương pháp thở phù hợp với mình, ví dụ: thở chậm và nhịp nhàng trong giai đoạn đầu chuyển dạ, sau đó chuyển sang thở nhanh hơn khi cơn gò trở nên dồn dập và mạnh.

Điều quan trọng là không có một kỹ thuật thở nào được coi là “chuẩn” cho tất cả mọi người. Hãy lắng nghe cơ thể, điều chỉnh nhịp thở theo cảm nhận của bạn và tuân theo hướng dẫn của bác sĩ để có trải nghiệm sinh nở an toàn, nhẹ nhàng cho cả mẹ và bé.

Tìm hiểu chính sách thai sản của công ty

Một việc rất quan trọng nhưng nhiều mẹ bầu thường bỏ qua chính là tìm hiểu chính sách thai sản của công ty trước khi nghỉ sinh. Việc này giúp bạn nắm rõ thời gian được nghỉ chăm con, biết liệu trong thời gian nghỉ có được nhận một phần lương hay không, cũng như chuẩn bị đầy đủ thủ tục để nhận tiền thai sản. Bên cạnh đó, chồng bạn cũng có quyền hưởng chế độ thai sản, được nghỉ từ 5 đến 14 ngày làm việc để cùng bạn chăm sóc em bé.

Tìm hiểu kiến thức chăm sóc hậu sản

Thời kỳ hậu sản thường kéo dài khoảng 6 tuần đầu sau sinh. Đây là giai đoạn quan trọng để cơ thể mẹ dần hồi phục và trở lại trạng thái bình thường. Trong thời gian này, mẹ cần chú ý chăm sóc bản thân đúng cách để tránh các biến chứng như bế sản dịch, nhiễm khuẩn tầng sinh môn, viêm tĩnh mạch hay thậm chí nhiễm khuẩn huyết,… Việc nghỉ ngơi đầy đủ, ăn uống lành mạnh và duy trì những bài tập nhẹ nhàng sẽ giúp quá trình hồi phục diễn ra thuận lợi hơn. Khi cảm thấy mệt mỏi, mẹ cũng nên nhờ sự hỗ trợ từ người thân để cơ thể có điều kiện phục hồi tốt nhất.

Đặt tên cho con

Ngay từ khi biết tin mình mang thai, hẳn bạn đã bắt đầu nghĩ đến hàng loạt cái tên thật hay để đặt cho thiên thần nhỏ. Một cái tên đẹp, ý nghĩa sẽ khiến con đường công danh sự nghiệp của bé sau này diễn ra một cách thuận lợi và  tươi sáng. Hơn thế nữa, việc cùng nhau bàn bạc, lựa chọn tên cho bé cũng là dịp để bạn và chồng gắn kết hơn, tạo sự gắn bó giữa hai vợ chồng với ông bà hai bên.

Lập kế hoạch chăm con sau khi xuất viện

Khoảng thời gian sau sinh luôn là giai đoạn nhiều thử thách, bởi mẹ vừa phải chăm sóc em bé, vừa cần nghỉ ngơi để cơ thể nhanh chóng hồi phục. Vì vậy, bạn nên chuẩn bị một kế hoạch cụ thể cho việc sắp xếp thời gian ngủ nghỉ và chăm con sao cho hợp lý. Đồng thời, hãy xác định rõ ai sẽ là người hỗ trợ mình trong giai đoạn này và họ có thể giúp những việc gì. Khi có sự chuẩn bị chi tiết, bạn sẽ không bị “choáng” trước hàng loạt công việc sau khi trở về từ bệnh viện.

Ngoài ra, bạn cũng cần suy nghĩ đến thời điểm quay lại công việc. Lúc đó, ai sẽ là người chăm bé thay bạn trong 8 tiếng mỗi ngày, hay bạn sẽ gửi bé ở đâu? Việc lựa chọn phương án phù hợp ngay từ đầu sẽ giúp bạn yên tâm hơn khi đi sinh và không lo lắng cho quãng thời gian sau này.

Thường xuyên thăm khám cuối thai kỳ

Nếu thai kỳ diễn ra bình thường, bạn chỉ cần đi khám theo lịch hẹn để được theo dõi và xử lý kịp thời nếu có bất thường. Tuy nhiên, với những thai kỳ có nguy cơ cao hoặc mẹ bầu gặp vấn đề sức khỏe như đái tháo đường thai kỳ, tăng huyết áp, tiền sản giật…, tần suất thăm khám sẽ dày hơn, đặc biệt trong ba tháng cuối. Khi đó, bác sĩ có thể yêu cầu bạn đi khám mỗi tuần, thậm chí 3 – 5 ngày/lần trong 4 tuần cuối. Vì vậy, mẹ bầu nên luôn lắng nghe cơ thể mình và thông báo ngay cho bác sĩ nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường.

Cẩn trọng khi tham gia giao thông

Có thể bạn vẫn cảm thấy mình đủ khỏe để tự lái xe, đặc biệt là xe máy. Tuy nhiên, việc tham gia giao thông luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro mà bạn khó lường trước được. Vì thế, bạn nên hạn chế lái xe trong giai đoạn tam cá nguyệt thứ nhất và thứ hai, tuyệt đối không nên lái khi bụng bầu đã lớn. Lúc này, cơ thể tăng cân đáng kể, trở nên nặng nề, kém linh hoạt, khiến nguy cơ xảy ra tai nạn cao hơn.

Trong trường hợp bắt buộc phải di chuyển bằng xe máy, bạn cần tuân thủ một số nguyên tắc an toàn: Luôn đội mũ bảo hiểm, mang giày đế bệt để dễ di chuyển, tránh đi vào giờ cao điểm hoặc khi trời mưa, chọn loại xe nhỏ gọn, dễ điều khiển,…

Tái khám ngay khi cảm thấy không khỏe

Trong suốt 9 tháng 10 ngày mang thai, mẹ bầu sẽ trải qua nhiều thay đổi ở từng giai đoạn. Ba tháng đầu thường khó chịu vì ốm nghén, mệt mỏi và chán ăn. Sang ba tháng giữa và cuối, bụng bầu ngày càng lớn khiến việc di chuyển trở nên nặng nề, khó khăn hơn. Ngoài ra, thai kỳ cũng tiềm ẩn một số rủi ro như đau bụng, ra máu âm đạo hay mắc các bệnh lý như sốt, cảm cúm,… Vì vậy, bất cứ khi nào xuất hiện dấu hiệu bất thường hoặc cảm thấy không khỏe, mẹ bầu nên đến gặp bác sĩ để được thăm khám kịp thời, tránh nguy cơ biến chứng.

Tóm lại, sinh con là một cột mốc quan trọng, mở ra hành trình làm mẹ với nhiều niềm hạnh phúc nhưng cũng không ít thử thách. Chuẩn bị thật kỹ lưỡng trước khi sinh sẽ giúp mẹ bầu vượt cạn nhẹ nhàng hơn, em bé chào đời an toàn và khỏe mạnh.