Cách phòng ngừa đột quỵ từ sớm tại nhà hiệu quả

Đột quỵ có thể xảy ra bất ngờ, không phân biệt độ tuổi hay giới tính và thường không có dấu hiệu báo trước. Chính vì vậy, bất kỳ ai cũng nên chủ động phòng ngừa đột quỵ từ sớm. Chỉ cần bắt đầu từ việc cải thiện lối sống hằng ngày như ăn uống lành mạnh, duy trì hoạt động thể chất và kiểm soát stress.

Đột quỵ hay còn gọi là tai biến mạch máu não, là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn tật trên thế giới. Tuy nhiên, chúng ta hoàn toàn có thể chủ động phòng ngừa đột quỵ bằng những biện pháp phù hợp để bảo vệ sức khỏe. Vậy làm thế nào để phòng ngừa đột quỵ hiệu quả? Có những phương pháp phòng chống đột quỵ nào mà bạn nên biết? Hãy cùng tìm hiểu ngay trong bài viết dưới đây!

Vì sao cần phòng ngừa đột quỵ từ sớm?

Phòng ngừa đột quỵ từ sớm là việc vô cùng quan trọng, bởi đột quỵ có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe và chất lượng cuộc sống, thậm chí đe dọa đến tính mạng. Việc chủ động bảo vệ sức khỏe sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ mắc đột quỵ và những biến chứng nghiêm trọng đi kèm.

Dưới đây là một số lý do nên cần thực hiện những cách ngăn ngừa đột quỵ từ sớm:

• Giảm nguy cơ đột quỵ: Việc nhận biết và kiểm soát các yếu tố nguy cơ như cholesterol cao, huyết áp cao, tiểu đường, hút thuốc lá, béo phì hoặc có tiền sử gia đình bị đột quỵ,… là rất quan trọng. Khi các yếu tố này được kiểm soát kịp thời, khả năng mắc đột quỵ sẽ giảm đi đáng kể.
• Tránh hậu quả nặng nề: Đột quỵ có thể gây ra những hậu quả nặng nề như mất trí nhớ, rối loạn ngôn ngữ, suy giảm vận động, tàn tật hoặc tử vong. Vì vậy, phòng ngừa sớm đột quỵ từ sớm sẽ bảo vệ bạn khỏi những biến chứng nghiêm trọng này và duy trì sức khỏe ổn định.
• Tiết kiệm chi phí: Việc điều trị và phục hồi sau đột quỵ thường tốn kém cả về thời gian lẫn chi phí. Do đó, chủ động phòng ngừa cũng giúp tiết kiệm đáng kể chi phí y tế, từ đó giảm gánh nặng cho bản thân, gia đình và xã hội.
• Tăng cường chất lượng cuộc sống: Quan trọng hơn, việc phòng ngừa đột quỵ thông qua một lối sống lành mạnh như ăn uống điều độ, tập thể dục thường xuyên, kiểm soát cân nặng và không hút thuốc sẽ giúp bạn duy trì sức khỏe lâu dài.

Tóm lại, phòng ngừa đột quỵ từ sớm là một lựa chọn thông minh giúp bạn bảo vệ sức khỏe, ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm và hướng đến một cuộc sống chất lượng hơn mỗi ngày.

Dấu hiệu đột quỵ

Các dấu hiệu đột quỵ có thể xuất hiện rồi biến mất rất nhanh, thậm chí lặp lại nhiều lần bao gồm:

• Cơ thể mệt mỏi đột ngột, cảm giác không còn sức lực; tê cứng mặt hoặc một bên mặt, nụ cười bị méo mó.
• Khó cử động tay chân hoặc liệt một bên cơ thể. Dấu hiệu đặc trưng là người bệnh không thể nâng hai cánh tay qua đầu cùng lúc.
• Khó nói, nói không rõ, nói ngọng bất thường hoặc phát âm sai. Bạn có thể thực hiện phép thử bằng cách nói những câu đơn giản và yêu cầu người bệnh nhắc lại, nếu không thể nhắc lại được, rất có thể người bệnh đang có dấu hiệu đột quỵ.
• Hoa mắt, chóng mặt, mất thăng bằng, không phối hợp được hoạt động.
• Thị lực giảm, mắt mờ, không nhìn rõ.
• Đau đầu dữ dội, xuất hiện đột ngột kèm buồn nôn hay nôn.

Tùy theo thể trạng từng người, biểu hiện đột quỵ có thể khác nhau. Đặc biệt, có trường hợp xảy ra “cơn thiếu máu não thoáng qua”  với các triệu chứng giống hệt đột quỵ nhưng chỉ kéo dài trong vài phút. Tuy nhiên, đây là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ đột quỵ thực sự có thể xảy ra trong vài ngày hoặc vài tuần tới.

Vì vậy, khi thấy bất kỳ biểu hiện nào kể trên, cần nhanh chóng đến bệnh viện để được kiểm tra và điều trị kịp thời. Thời gian “vàng” để can thiệp đột quỵ là trong vòng 60 phút đầu, mỗi phút qua đi, hệ thần kinh sẽ bị tổn thương nặng nề hơn.

Cách phòng ngừa đột quỵ từ sớm tại nhà hiệu quả

Chế độ dinh dưỡng

Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa đột quỵ não. Việc duy trì một chế độ ăn uống lành mạnh, cân đối và đầy đủ dưỡng chất để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh.

Trước tiên, bạn nên hạn chế tiêu thụ chất béo bão hòa từ các nguồn như mỡ động vật, bơ, kem,… Thay vào đó, hãy lựa chọn chất béo không bão hòa có lợi cho tim mạch như dầu ô liu, cá hồi, hạt chia, quả óc chó,… Bên cạnh đó, tăng cường chất xơ cũng là yếu tố cần thiết giúp giảm nguy cơ đột quỵ. Rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu và trái cây là những nguồn thực phẩm giàu chất xơ nên được bổ sung vào bữa ăn hằng ngày.

Ngoài ra, cần lưu ý giảm lượng muối trong khẩu phần ăn để kiểm soát huyết áp – một yếu tố chính làm tăng nguy cơ đột quỵ. Hạn chế thức ăn mặn, thực phẩm chế biến sẵn và nên ưu tiên chế biến món ăn tại nhà để kiểm soát tốt hơn lượng muối nạp vào cơ thể.

Các chất chống oxy hóa như vitamin C, vitamin E có khả năng làm giảm tổn thương tế bào và hỗ trợ phòng ngừa đột quỵ. Bạn nên bổ sung các loại thực phẩm giàu chất chống oxy hóa như cam, chanh, dầu thực vật, hạt hạnh nhân, hạt dẻ,… Ngoài ra, các dưỡng chất như Blueberry và Ginkgo Biloba cũng được biết đến với khả năng hỗ trợ sức khỏe não bộ, cải thiện trí nhớ và giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh lý thần kinh, trong đó có đột quỵ.

Cùng với đó, việc giảm tiêu thụ đường là điều cần thiết. Lượng đường tinh luyện cao có thể gây béo phì, tiểu đường và làm tăng gấp đôi nguy cơ đột quỵ cao gấp 2 lần. Hãy hạn chế sử dụng nước ngọt, bánh kẹo và các thực phẩm chứa nhiều đường.

Cuối cùng, bạn nên xây dựng một chế độ ăn đa dạng với đầy đủ các nhóm thực phẩm khác nhau. Nhằm giúp đảm bảo cung cấp đủ dưỡng chất và vi chất cần thiết cho cơ thể.

Tập thể dục

Tập thể dục đều đặn là một trong những biện pháp hiệu quả chống đột quỵ. Việc vận động thường xuyên giúp tăng cường khả năng vận chuyển và sử dụng oxy trong cơ thể cũng như cải thiện sự tuần hoàn máu, làm hạ huyết áp và hạn chế nguy cơ tắc nghẽn động mạch.

Ngoài ra, tập thể dục 30 phút mỗi ngày, ít nhất 4 lần mỗi tuần cũng hỗ trợ giảm cân, duy trì cân nặng hợp lý và kiểm soát lượng đường trong máu. Từ đó, ngăn ngừa béo phì và bệnh tiểu đường – hai yếu tố làm tăng nguy cơ đột quỵ.

Không chỉ có lợi cho thể chất, tập thể dục còn giúp giảm căng thẳng, strees, tác động tích cực đến não bộ và hỗ trợ tăng cường hệ miễn dịch.

Giữ ấm cơ thể

Nhiễm lạnh có thể gây tăng huyết áp, tăng áp lực khiến mạch máu vỡ. Vì vậy, cần giữ ấm cơ thể ngay cả lúc ngủ hay ra ngoài và chăm sóc sức khỏe là rất quan trọng, đặc biệt là đối với người lớn tuổi trong thời điểm giao mùa. Bên cạnh đó, cũng nên uống nhiều nước ấm, không tắm muộn hay tắm nước lạnh vào những ngày này.

Tránh thừa cân, béo phì

Tránh thừa cân và béo phì là một trong những cách phòng ngừa đột quỵ quan trọng mà bạn cần lưu ý. Nên chủ động theo dõi cân nặng thường xuyên để kiểm soát tốt chỉ số cơ thể, hạn chế tình trạng tăng cân vượt mức. Khi cơ thể bị thừa cân hoặc béo phì, lượng cholesterol xấu (LDL) thường cao, dễ dẫn đến tắc nghẽn động mạch và làm gia tăng nguy cơ đột quỵ.

Để duy trì cân nặng hợp lý, bạn nên áp dụng chế độ ăn uống lành mạnh với nhiều rau xanh, hạn chế các loại thực phẩm giàu chất béo, đồ chiên rán và thức ăn chứa nhiều đường,… Bên cạnh đó, nên tập thể dục đều đặn và duy trì vận động thường xuyên để đốt cháy calo dư thừa và tăng cường sức khỏe tim mạch.

Duy trì giấc ngủ đều đặn

Thức khuya không phải là nguyên nhân trực tiếp gây ra đột quỵ, tuy nhiên nếu tình trạng này kéo dài, nó có thể ảnh hưởng tiêu cực đến hệ tim mạch và não bộ. Chính vì thế, để bảo vệ sức khỏe và giảm nguy cơ đột quỵ, việc xây dựng thói quen sinh hoạt khoa học là điều rất quan trọng. Trong đó, duy trì giấc ngủ đều đặn đóng vai trò thiết yếu, hãy ngủ đủ từ 7 – 8 tiếng mỗi đêm và giữ lịch ngủ cố định để giúp cơ thể phục hồi và hoạt động hiệu quả.

Sống lạc quan

Vì sao cần sống lạc quan để phòng tránh đột quỵ? Sống lạc quan không chỉ có tác dụng tích cực đến tâm trạng mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc phòng chống đột quỵ.

Giữ tư duy lạc quan sẽ dễ dàng kiểm soát căng thẳng và stress, yếu tố làm tăng nguy cơ đột quỵ. Ngoài ra, tư duy tích cực và lạc quan cũng góp phần tăng cường hệ miễn dịch, chống lại các bệnh lý tiềm ẩn có thể dẫn đến đột quỵ.

Không hút thuốc lá

Không hút thuốc lá là một trong những cách phòng ngừa đột quỵ não mà bạn nên đặc biệt lưu ý. Trong thuốc lá có chứa nhiều chất độc hại như nicotine và carbon monoxide, có thể gây tổn thương nghiêm trọng cho hệ tuần hoàn. Cụ thể, nicotine làm co thắt động mạch và thúc đẩy sự hình thành mảng bám trong lòng mạch, từ đó làm tăng nguy cơ tắc nghẽn mạch máu não và dẫn đến đột quỵ.

Bên cạnh đó, thuốc lá còn gây tăng huyết áp ngay lập tức sau khi hút. Thêm nữa, hút thuốc làm giảm lưu lượng máu lên não. Khi não không nhận đủ oxy và dưỡng chất cần thiết để nuôi dưỡng các tế bào thần kinh thì sẽ có nguy cơ đột quỵ. Vì vậy, từ bỏ thuốc lá sẽ giúp huyết áp ổn định, cải thiện lưu thông máu và làm giảm đáng kể nguy cơ mắc đột quỵ.

Không chỉ những người trực tiếp hút thuốc, mà người xung quanh cũng có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi khói thuốc (hiện tượng gọi là hút thuốc lá thụ động). Tiếp xúc thường xuyên với khói thuốc cũng làm tăng nguy cơ đột quỵ. Do đó, bên cạnh việc chủ động cai thuốc lá nếu đang hút thuốc, bạn cũng nên hạn chế tiếp xúc gần với người đang hút thuốc để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và những người xung quanh.

Hạn chế rượu bia

Cách phòng tránh đột quỵ đơn giản chính là bạn nên hạn chế rượu bia và các loại đồ uống có cồn. Uống quá nhiều rượu bia có thể làm tăng huyết áp, một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến đột quỵ. Không chỉ vậy, các loại thức uống có cồn còn làm gia tăng lượng cholesterol xấu (LDL) trong máu, tạo điều kiện cho sự hình thành các mảng bám trong động mạch – một trong những nguyên nhân chính gây ra đột quỵ.

Ngoài ra, rượu bia cũng khiến cơ thể bị mất nước và rối loạn điện giải. Khi uống quá nhiều, cơ thể sẽ bị mất cân bằng điện giải, làm tăng nguy cơ xảy ra đột quỵ.

Vì thế, để bảo vệ sức khỏe và ngăn ngừa đột quỵ, bạn nên xây dựng lối sống lành mạnh, đặc biệt là kiểm soát tốt việc sử dụng rượu bia. Thói quen này không chỉ giúp giảm nguy cơ đột quỵ mà còn góp phần bảo vệ gan và tăng cường sức khỏe tổng thể.

Ổn định huyết áp

Ổn định huyết áp là một yếu tố quan trọng không thể bỏ qua khi thực hiện phòng ngừa đột quỵ. Khi huyết áp tăng cao, áp lực lên thành mạch máu cũng tăng theo, dễ gây tổn thương đến hệ tuần hoàn, đặc biệt là các động mạch. Hơn nữa, huyết áp cao cũng làm tắc nghẽn mạch máu não gây đột quỵ.

Để giảm nguy cơ đột quỵ, việc ổn định huyết áp là điều rất quan trọng. Bạn nên thực hiện các biện pháp kiểm soát huyết áp như duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, hạn chế lượng muối, tăng cường bổ sung rau xanh, thường xuyên vận động, kiểm soát cân nặng và giảm căng thẳng. Nếu bạn đang bị cao huyết áp, hãy trao đổi với bác sĩ để xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp.

Kiểm soát cholesterol

Cholesterol cao trong máu là một trong những yếu tố làm tăng nguy cơ tắc nghẽn động mạch, từ đó dẫn đến đột quỵ. Khi hàm lượng cholesterol vượt ngưỡng cho phép, mạch máu có thể bị tổn thương, mất đi tính đàn hồi tự nhiên và khiến quá trình lưu thông máu lên não bị cản trở góp phần làm tăng nguy cơ xảy ra đột quỵ.

Để kiểm soát cholesterol và phòng ngừa đột quỵ từ sớm, bạn nên hạn chế các thực phẩm chứa nhiều dầu mỡ và chất béo. Bên cạnh đó, duy trì thói quen vận động thường xuyên, kiểm soát cân nặng và giữ cân nặng ở mức lý tưởng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe tim mạch và não bộ.

Điều trị các bệnh liên quan

Các bệnh lý như cao huyết áp, béo phì, tiểu đường và tim mạch,… đều là những yếu tố góp phần làm gia tăng nguy cơ đột quỵ. Vì vậy, cách ngăn ngừa đột quỵ hiệu quả là nên điều trị và kiểm soát tốt những bệnh lý liên quan. Bên cạnh đó, người bệnh nên luôn tuân thủ đúng theo chỉ định và hướng dẫn điều trị của bác sĩ để đảm bảo hiệu quả tối ưu nhất, duy trì sức khỏe.

Kiểm tra sức khỏe định kỳ và tầm soát đột quỵ

Kiểm tra sức khỏe định kỳ và tầm soát đột quỵ giúp phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ cũng như các bệnh lý liên quan đến đột quỵ. Từ đó, bạn có thể áp dụng các biện pháp phòng ngừa và điều trị kịp thời. Trong quá trình thăm khám, bạn sẽ được đánh giá các chỉ số quan trọng như huyết áp, đường huyết, mỡ máu (lipid máu) và nhiều yếu tố khác liên quan đến sức khỏe tim mạch và thần kinh.

Cách phòng ngừa đột quỵ bằng thuốc chống đột quỵ

Hiện nay trên thị trường chưa có loại thuốc nào được công nhận là thuốc đặc trị chống đột quỵ não. Tuy nhiên, vẫn có một số loại thuốc giúp làm giảm nguy cơ xảy ra đột quỵ như thuốc hạ cholesterol, thuốc chống đông máu, thuốc hạ huyết áp và thuốc kháng tiểu cầu,… Tùy theo từng trường hợp sức khỏe cụ thể mà bác sĩ sẽ chỉ định có cần sử dụng thuốc hay không và nếu có thì nên dùng thuốc nào để phòng ngừa đột quỵ. Tốt nhất không nên tự ý dùng thuốc nhằm tránh những tác dụng phụ nguy hiểm có thể xảy ra.

Nguồn tham khảo:

• NHS Choices. (2024). Prevention – Stroke. https://www.nhs.uk/conditions/stroke/prevention/
• 7 things you can do to prevent a stroke – Harvard Health. (2013, May 14). Harvard Health; Harvard Health. https://www.health.harvard.edu/womens-health/8-things-you-can-do-to-prevent-a-stroke
• Konkel, L. (2022, August 7). How to Prevent Stroke. EverydayHealth.com. https://www.everydayhealth.com/stroke/guide/prevention/
• Heart disease and stroke. (2006, December 31). WebMD. https://www.webmd.com/stroke/stroke