Các biện pháp tránh thai hiệu quả cho phụ nữ hiện đại

Mang thai ngoài ý muốn không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất và tinh thần, mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro liên quan đến sức khỏe sinh sản. Chính vì vậy, việc trang bị kiến thức về các biện pháp tránh thai là rất cần thiết, giúp phụ nữ chủ động bảo vệ bản thân và yêu thương bản thân tốt hơn.

Lưu ý khi lựa chọn phương pháp ngừa thai cho bản thân

Mặc dù hầu hết các biện pháp tránh thai hiện đại ngày nay đều mang lại hiệu quả cao, nhưng khi lựa chọn phương pháp phù hợp, chị em phụ nữ vẫn cần cân nhắc một số yếu tố quan trọng:

• Hãy xem xét bản thân đã có con hay chưa
• Tình trạng sức khỏe sinh sản của bản thân.
• Tần suất quan hệ tình dục thường xuyên hay không thường xuyên
• Nhất định phải mang đến cảm giác thoải mái và an tâm khi sử dụng phương pháp tránh thai.

Các biện pháp tránh thai hiệu quả cho phụ nữ hiện đại

Dưới đây sẽ là thông tin về biện pháp tránh thai hiện đại, an toàn và hiệu quả:

Sử dụng bao cao su

Bao cao su là một biện pháp tránh thai an toàn, hoạt động dựa trên cơ chế ngăn dịch và tinh dịch xâm nhập vào tử cung. Nhiều người thường nghĩ bao cao su chỉ dành cho nam giới, nhưng thực tế nữ giới cũng có loại riêng.

• Đối với nam giới: Bao cao su được trùm kín toàn bộ dương vật. Khi lựa chọn, cần chú ý đến kích thước, nếu quá nhỏ dễ gây rách, còn quá rộng lại dễ tuột, làm giảm hiệu quả tránh thai và khả năng phòng ngừa bệnh lây qua đường tình dục.
• Đối với nữ giới: Bao cao su được thiết kế với hai vòng tròn ở hai đầu. Vòng nhỏ bên trong giúp đưa vào âm đạo dễ dàng, còn vòng lớn bên ngoài giữ cố định, đồng thời che phủ vùng kín và bao trùm cả dương vật khi quan hệ, ngăn không cho tinh trùng tiếp xúc với trứng.

Đọc thêm: Kinh nghiệm mẹ bầu cần chuẩn bị trước khi sinh con

Thuốc ngừa thai dạng uống

Thuốc tránh thai là một loại thuốc chứa nội tiết tố, có tác dụng ngăn tinh trùng gặp và thụ tinh với trứng. Cơ chế hoạt động của thuốc là làm cho chất nhầy ở cổ tử cung đặc lại, khiến tinh trùng khó di chuyển và không thể tiếp cận trứng. Có 2 loại thuốc tránh thai dạng uống là thuốc tránh thai kết hợp (chứa cả estrogen và progestin) và thuốc tránh thai chỉ chứa progestin.

Thuốc tránh thai khẩn cấp

Viên thuốc tránh thai khẩn cấp được sử dụng để giảm nguy cơ mang thai ngoài ý muốn trong trường hợp quan hệ tình dục không dùng biện pháp bảo vệ, hoặc có dùng nhưng gặp sự cố. Thuốc thường chỉ chứa progestin và có 2 dạng phổ biến:

• Dạng 1 viên: Mỗi viên chứa 1,5 mg levonorgestrel hoặc 3 mg norgestrel. Bạn chỉ cần uống 1 viên duy nhất.
• Dạng 2 viên: Mỗi viên chứa 0,75 mg levonorgestrel. Bạn có thể uống 2 viên cùng lúc hoặc chia làm 2 lần cách nhau 12 giờ.

Thuốc có thể gây rối loạn kinh nguyệt và hiệu quả đạt khoảng 75% nếu sử dụng trong vòng 72 giờ đầu sau khi quan hệ. Nếu uống muộn hơn 72 giờ, khả năng ngừa thai sẽ giảm đáng kể.

Thuốc ngừa thai dạng tiêm

Thuốc tiêm tránh thai có chứa hormone progesteron, được tiêm một lần vào bắp. Sau khi tiêm, hormone này sẽ được giải phóng từ từ vào cơ thể, giúp ngừa thai trong khoảng 1 – 3 tháng tùy theo loại thuốc sử dụng.

Cơ chế hoạt động của thuốc là ức chế hoàn toàn quá trình rụng trứng 100% và làm đặc dịch nhầy ở cổ tử cung, ngăn không cho tinh trùng đi vào buồng tử cung. Vì vậy, phương pháp này mang lại hiệu quả tránh thai rất cao, lên đến 99,6%.

Đặt vòng tránh thai

Đặt vòng tránh thai là một trong những biện pháp ngừa thai có hiệu quả cao, với tỷ lệ thành công từ 97% – 99%. Vòng tránh thai hay dụng cụ tử cung (Intra Uterine Device – IUD) là một thiết bị tránh thai có hình chữ T, được đặt vào bên trong tử cung của phụ nữ có tác dụng như một vật cản, giúp ngừa thai an toàn trong thời gian dài.

IUD được chia thành 3 nhóm chính: IUD trơ, IUD chứa đồng và IUD phóng thích chậm progestogen. Trong đó:

• IUD trơ: Xuất hiện từ thập niên 60, được làm bằng nhựa dẻo và đặt vừa khít trong tử cung. Tuy nhiên, loại này có hiệu quả ngừa thai thấp nên hầu như không còn phổ biến.
• IUD chứa đồng: Là vòng chữ T nhỏ, được đặt vào tử cung và có thể duy trì tác dụng lên đến 10 năm.
• IUD phóng thích chậm progestogen: Bên trong vòng có chứa nội tiết, giải phóng một lượng nhỏ progestin mỗi ngày để ngừa thai. Thời gian sử dụng thường kéo dài từ 3 – 6 năm.

Đọc thêm: Trầm cảm sau sinh: Nguyên nhân, dấu hiệu, phòng ngừa

Cấy que tránh thai

Que tránh thai là một thanh nhựa nhỏ chứa nội tiết, được cấy dưới da ở cánh tay. Khi đi vào cơ thể, nội tiết này sẽ ngăn rụng trứng, làm mỏng niêm mạc tử cung và khiến dịch nhầy ở cổ tử cung đặc hơn, ngăn cho tinh trùng không thể xâm nhập vào bên trong.

Trong quá trình cấy que ngừa thai, bác sĩ sẽ gây tê ở mặt trong cánh tay không thuận. Sau đó, dùng dụng cụ chuyên biệt để luồn que cấy dưới da. Đây là một thủ thuật diễn ra nhanh chóng, nhẹ nhàng và ít gây đau. Khi cần tháo bỏ, bác sĩ cũng sẽ gây tê và dùng dụng cụ để lấy que ra. Phương pháp này được đánh giá có hiệu quả tránh thai khá cao.

Đọc thêm: Chuẩn bị đồ, vật dụng đi sinh cho mẹ và bé

Miếng dán tránh thai

Miếng dán tránh thai là dạng thuốc hấp thụ qua da, không đi qua đường tiêu hóa. Khi dán trực tiếp lên da, miếng dán sẽ giải phóng liên tục hormone để ngăn ngừa mang thai bằng cách ức chế quá trình rụng trứng. Biện pháp này có hiệu quả lên đến khoảng 95%, vì vậy được nhiều phụ nữ lựa chọn.

Miếng dán có dạng mỏng, màu nâu be, kích thước nhỏ gọn khoảng 4,5 x 4,5 cm. Bạn có thể dán ở bụng dưới, mông hoặc phần trên cơ thể, bắt đầu từ ngày đầu tiên của kỳ kinh nguyệt. Mỗi miếng dán có tác dụng trong 7 ngày liên tiếp.

Cơ chế hoạt động của miếng dán là giải phóng hai hormone tổng hợp là progestin và estrogen, tương tự như hormone tự nhiên trong cơ thể. Những hormone này  ngăn cản sự rụng trứng, làm đặc chất nhầy cổ tử cung, khiến tinh trùng khó tiếp cận và thụ tinh với trứng.

Kiêng quan hệ

Đây là một phương pháp tránh thai tự nhiên, trong đó bạn và đối tác hoàn toàn không quan hệ tình dục. Đây cũng là cách duy nhất có thể đảm bảo 100% việc không mang thai ngoài ý muốn. Tuy vậy, so với những biện pháp tránh thai khác, việc kiêng quan hệ thường khó duy trì và dễ gây trở ngại cho các cặp đôi.

Tính ngày rụng trứng theo chu kỳ kinh nguyệt

Đây là một phương pháp tránh thai tự nhiên, áp dụng cho phụ nữ có chu kỳ kinh nguyệt đều đặn trong khoảng 28 – 32 ngày. Phương pháp này dựa trên cơ chế rụng trứng và thời gian sống của trứng sau khi rụng. Thông thường, trứng chỉ tồn tại khoảng 12 giờ nếu không được thụ tinh, trong khi tinh trùng có thể sống trong tử cung từ 2 – 5 ngày. Vì vậy, xác định đúng thời điểm rụng trứng sẽ giúp chủ động hơn trong việc tránh thai.

Với chu kỳ kinh nguyệt đều, ngày rụng trứng thường rơi vào khoảng ngày 14 – 15 của chu kỳ. Dựa trên đó, chu kỳ kinh có thể được chia thành 3 giai đoạn khác nhau để tính toán thời gian an toàn.

Khoảng tương đối an toàn

Đây là cách tính các khoảng thời gian trong chu kỳ kinh nguyệt liên quan đến khả năng mang thai:

• Khoảng an toàn tương đối: Từ ngày bắt đầu có kinh đến ngày thứ 9 của chu kỳ được xem là khoảng tương đối an toàn. Nếu có quan hệ trong thời gian này thì vẫn có khả năng mang thai, nhưng tỷ lệ rất thấp.
• Khoảng không an toàn: Khoảng thời gian này được tính từ ngày rụng trứng cộng hoặc trừ thêm 6 ngày trước và sau. Với chu kỳ 28 ngày, trứng thường rụng vào ngày thứ 14, vì vậy ngày không an toàn sẽ kéo dài từ ngày thứ 10 đến ngày thứ 20. Nếu quan hệ trong thời gian này, nguy cơ mang thai rất cao, có thể lên đến 90%.
• Khoảng an toàn: Từ ngày thứ 20 đến trước kỳ kinh tiếp theo được gọi là khoảng an toàn sau rụng trứng. Lúc này trứng đã rụng và phân hủy, nên tinh trùng không còn cơ hội thụ tinh, khả năng mang thai hầu như không có.

Xuất tinh ngoài

Phương pháp rút dương vật ra ngoài trước khi xuất tinh thường được nhiều người nghĩ đến để hạn chế tinh trùng đi vào bên trong âm đạo. Tuy nhiên, cách này tiềm ẩn rất nhiều rủi ro. Nguyên nhân là trong suốt quá trình quan hệ, ngay cả khi người nam chưa xuất tinh, dương vật vẫn tiết ra một loại dịch trong suốt giúp bôi trơn. Loại dịch này có thể chứa tinh trùng, và nếu tinh trùng gặp trứng thì khả năng thụ tinh vẫn có thể xảy ra. Vì vậy, biện pháp này không được coi là an toàn để tránh thai.

Triệt sản vĩnh viễn (cả nam và nữ)

Triệt sản là phương pháp dành cho những cặp vợ chồng đã có đủ con hoặc không còn mong muốn sinh thêm. Ở nam giới, triệt sản được thực hiện bằng thắt ống dẫn tinh – một tiểu phẫu đơn giản. Bác sĩ sẽ dùng đốt điện hoặc laser để cắt và bít hai đầu ống dẫn tinh, ngăn không cho tinh trùng đi ra ngoài và gặp trứng.

Ở nữ giới, phương pháp triệt sản là thắt ống dẫn trứng, có thể thực hiện bằng nhiều cách như buộc, cắt rời, dùng kẹp kim loại hoặc vòng nhựa để chặn lại. Thủ thuật này không làm ảnh hưởng đến chu kỳ kinh nguyệt. Tuy nhiên, hiệu quả không đạt mức tuyệt đối 100%, vẫn có một số rất ít trường hợp mang thai lại, nhưng tỷ lệ này rất hiếm.

Một số câu hỏi liên quan đến các phương pháp tránh thai

Làm thế nào để biết tránh thai thành công?

Làm sao để biết mình không mang thai sau khi đã áp dụng các biện pháp tránh thai, bạn có thể dùng que thử thai nhanh tại nhà để kiểm tra.

Thời điểm phù hợp nhất là sau khoảng 14 ngày kể từ lần quan hệ không an toàn. Ngoài ra, nếu chu kỳ kinh nguyệt của bạn đều đặn, hãy theo dõi thời gian hành kinh. Nếu trễ từ 1 – 2 tuần, bạn nên đến cơ sở y tế để làm xét nghiệm máu hoặc siêu âm nhằm xác định chính xác tình trạng mang thai.

Biện pháp ngừa thai nào an toàn nhất?

Hiện nay có nhiều biện pháp tránh thai an toàn và hiệu quả như bao cao su, triệt sản, đặt dụng cụ tử cung, sử dụng thuốc hoặc miếng dán,… chủ động lựa chọn phương pháp phù hợp giúp bạn tránh mang thai ngoài ý muốn. Ngoài ra, một số phương pháp tránh thai còn có tác dụng ngăn ngừa các bệnh lây truyền qua đường tình dục, bảo vệ sức khỏe cho cả bạn và đối tác.

Phụ nữ sau sinh nên tránh thai như thế nào?

Vợ chồng “gần gũi” quá sớm trong thời kỳ hậu sản có nguy cơ mang thai ngoài ý muốn là rất cao. Điều này có thể dẫn đến nhiều biến chứng thai kỳ và các vấn đề sức khỏe của mẹ và bé. Các chuyên gia khuyên phụ nữ nên đợi ít nhất từ 18 – 24 tháng trước khi có kế hoạch mang thai lại.

Nếu chưa muốn có thai ngay, chị em có thể lựa chọn những biện pháp tránh thai phù hợp như sau:

• Cho con bú hoàn toàn: Nếu bé bú đều đặn, không quá 4 giờ ban ngày và không quá 6 giờ ban đêm, thì trong 6 tháng đầu sau sinh, khả năng ngừa thai có thể đạt khoảng 98%. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế có thể khác nhau.
• Que cấy tránh thai Implanon: Có thể thực hiện trong 6 tuần đầu sau sinh. Ngoài ra, còn có thể dùng miếng dán tránh thai.
• Đặt vòng tránh thai: Bao gồm vòng đồng hoặc vòng nội tiết. Thời điểm đặt thường là sau 3 tháng với sinh thường và sau 6 tháng với sinh mổ.
• Thuốc tránh thai chỉ chứa progestin: An toàn với phụ nữ đang cho con bú và có thể dùng ngay sau sinh.
• Thuốc tránh thai phối hợp (estrogen + progestin): Chỉ áp dụng cho trường hợp không cho con bú và nên bắt đầu sau 21 ngày, nhưng cần tham khảo ý kiến bác sĩ.
• Thuốc tiêm tránh thai DMPA: Có thể tiêm từ tuần thứ 6 sau sinh nếu mẹ cho con bú.
• Bao cao su: Vừa ngừa thai, vừa bảo vệ khỏi nguy cơ lây nhiễm bệnh qua đường tình dục.

Có nhiều biện pháp tránh thai phổ biến như sử dụng bao cao su, uống thuốc tránh thai hay đặt dụng cụ tử cung,… cho hiệu quả cao, nhưng vẫn cần lưu ý một số vấn đề quan trọng.

Bao cao su có thể bị rách, thủng do chất lượng kém hoặc tuột trong quá trình quan hệ, dẫn đến nguy cơ “vỡ kế hoạch”.

Với biện pháp đặt dụng cụ tử cung, một số chị em có thể gặp tình trạng đau bụng, rối loạn kinh nguyệt, hành kinh ra nhiều hoặc bị viêm nhiễm vùng chậu, viêm âm đạo. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường này, chị em nên đi khám sớm để được bác sĩ kiểm tra và xử lý kịp thời.

Đối với thuốc tránh thai hằng ngày, cần đặc biệt lưu ý đến các chỉ định và chống chỉ định. Thuốc không phù hợp cho những người mắc bệnh tim mạch, tiểu đường, bệnh gan nặng, có tổn thương mạch máu hoặc khối u nghi ngờ ác tính. Vì vậy, trước khi lựa chọn phương pháp tránh thai, chị em nên tham khảo ý kiến bác sĩ để đảm bảo an toàn và phù hợp nhất với tình trạng sức khỏe của mình.

Mỗi biện pháp tránh thai đều mang lại những tác dụng và ưu điểm riêng. Tùy vào hoàn cảnh sống, tình trạng sức khỏe, điều kiện kinh tế và yếu tố tâm lý, mỗi người có thể lựa chọn cho mình phương pháp ngừa thai phù hợp. Việc lựa chọn đúng cách giúp phòng tránh mang thai ngoài ý muốn, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống.